Przedsiębiorstwa społeczne w Polsce rosną, tworzą miejsca pracy i odpowiadają na ważne potrzeby społeczne. Jednocześnie ich rozwój nadal ograniczają problemy finansowe, biurokracja i trudności związane ze sprzedażą oraz zatrudnieniem.Najnowszy raport „Przedsiębiorstwa społeczne w Polsce” przedstawia kompleksowy obraz sektora – jego skali, działalności, finansów, zatrudnienia, współpracy, problemów i potrzeb. Badanie objęło 628 przedsiębiorstw społecznych, a jego wyniki oparto również na danych rejestrowych, sprawozdaniach oraz badaniu jakościowym.
Sektor rośnie
W grudniu 2024 roku w Polsce zarejestrowanych było 1171 przedsiębiorstw społecznych. Jednocześnie badanie pokazuje, że faktycznie aktywnie działa około 900 podmiotów.Przedsiębiorstwa społeczne działają w bardzo różnych branżach. Są obecne m.in. w usługach społecznych i zdrowotnych, gastronomii, edukacji, działalności administracyjnej i przetwórstwie. 92% PS prowadzi działalność gospodarczą, co pokazuje, że przedsiębiorczość społeczna jest realną częścią rynku, a nie wyłącznie formą działalności pomocowej.
Biznes, który realizuje cele społeczne
Istotą przedsiębiorstw społecznych jest łączenie działalności ekonomicznej z misją społeczną. Ich działalność może służyć m.in. reintegracji społecznej i zawodowej osób zagrożonych wykluczeniem oraz realizacji usług społecznych.W 2023 roku przedsiębiorstwa społeczne były miejscem pracy dla blisko 13 tys. osób, w tym około 6 tys. osób z grup zagrożonych wykluczeniem społecznym.To ważny wkład w tworzenie miejsc pracy i reintegrację społeczną, szczególnie na poziomie lokalnym i regionalnym.
Największe wyzwania
Rozwój sektora nie jest jednak pozbawiony barier.Najczęściej wskazywane problemy to:
- 73% – brak stabilności finansowej i trudności w zdobywaniu funduszy,
- 69% – nadmiernie rozbudowana biurokracja i formalności,
- 64% – trudności w zatrudnieniu i utrzymaniu dobrego personelu,
- 61% – brak zrozumienia specyfiki przedsiębiorstw społecznych przez otoczenie,
- 60% – duża konkurencja na rynku i trudności w sprzedaży.
Raport pokazuje więc, że jednym z kluczowych warunków dalszego rozwoju sektora jest zapewnienie przedsiębiorstwom większej stabilności finansowej oraz ograniczenie barier formalnych.
Potrzebne są kompetencje i współpraca
Przedsiębiorstwa społeczne widzą również potrzebę wzmacniania swoich kompetencji. Aż 97% badanych wskazało potrzebę różnego rodzaju wsparcia szkoleniowego.Najczęściej wskazywane obszary to:
- fundraising i pozyskiwanie funduszy – 57%,
- promocja i marketing – 39%,
- współpraca z samorządem i zarządzanie projektami – 35%.
Ważnym kierunkiem jest również sieciowanie. Obecnie 40% przedsiębiorstw społecznych należy do różnego rodzaju sieci, porozumień lub koalicji.
Jest potencjał do dalszego rozwoju
Pomimo licznych wyzwań przedsiębiorstwa społeczne patrzą w przyszłość z optymizmem.78% badanych PS planuje w ciągu najbliższych dwóch lat rozwijać swoją działalność, kolejne 19% chce utrzymać ją na dotychczasowym poziomie. Oznacza to, że aż 97% przedsiębiorstw chce dalej działać.To pokazuje, że sektor ma ambicję się rozwijać. Potrzebuje jednak warunków, które pozwolą tę ambicję przekuć w trwały rozwój.
Co jest potrzebne?
Z raportu wyłania się kilka kluczowych kierunków działania:1. Większa stabilność finansowa
Łatwiejszy dostęp do finansowania i rozwój sprzedaży produktów oraz usług.2. Mniej barier formalnych
Uproszczenie procedur i ograniczenie nadmiernej biurokracji.3. Wzmacnianie konkurencyjności
Wsparcie w pozyskiwaniu klientów, promocji, marketingu i rozwijaniu nowych obszarów działalności.4. Rozwój kompetencji
Szczególnie w zakresie fundraisingu, marketingu, współpracy z samorządem i zarządzania.5. Silniejsza współpraca i sieciowanie
Wymiana wiedzy i doświadczeń oraz budowanie wspólnej reprezentacji sektora.Raport wskazuje, że wiele problemów przedsiębiorstw społecznych ma charakter strukturalny i wynika z ich otoczenia oraz obowiązujących regulacji. Dlatego potrzebne są działania zarówno po stronie samych przedsiębiorstw, jak i instytucji publicznych oraz podmiotów wspierających sektor.
Najważniejszy przekaz
Przedsiębiorstwa społeczne są ważnym elementem lokalnych społeczności i gospodarki społecznej. Mają potencjał do dalszego rozwoju, ale potrzebują stabilnych warunków finansowych, prostszych procedur, dostępu do wiedzy i silniejszej współpracy.Raport pokazuje więc nie tylko, w jakiej sytuacji jest dziś sektor przedsiębiorstw społecznych, ale przede wszystkim co należy zrobić, aby mógł rozwijać się w kolejnych latach.
