Odporność społeczna 
mapowanie zasobów lokalnych
mapowanie zasobów lokalnychOdporność społeczna w działaniach projektowych oznacza zdolność lokalnych społeczności do reagowania, adaptacji oraz odbudowy po kryzysach – ekonomicznych, klimatycznych i społecznych. Projektowanie na rzecz odporności społecznej koncentruje się na budowaniu więzi, wzmacnianiu kapitału społecznego oraz tworzeniu elastycznej infrastruktury, która umożliwia wspólne działanie w sytuacjach trudnych.
W działania z zakresu odporności społecznej kluczowe jest włączenie mieszkańców. Ich udział jest najważniejszy, ponieważ to oni najlepiej znają lokalne realia oraz zasoby, którymi dysponuje społeczność. Ta wiedza może zostać wykorzystana m.in. w procesie mapowania zasobów lokalnych.
Mapowanie zasobów lokalnych – definicja
Mapowanie zasobów lokalnych to proces, w którym społeczność wspólnie identyfikuje, co już działa w okolicy i kto może stanowić wsparcie – zarówno w sytuacji kryzysowej, jak i w codziennym funkcjonowaniu. Jest to podejście przeciwne myśleniu „tu nic nie ma”. Mapowanie pokazuje, że zasoby istnieją, jednak często pozostają niewidoczne lub nie są ze sobą połączone.
Co można mapować
osoby: liderzy, osoby z autorytetem, społecznicy, aktywne seniorki, nauczyciele instytucje: szkoły, biblioteki, parafie, domy kultury, OSP organizacje: NGO, grupy nieformalne, koła gospodyń, kluby sportowe miejsca: świetlice, place, lokale do spotkań, punkty pomocy zasoby praktyczne: wolontariusze, osoby z autem, tłumacze, ratownicy, psychologowie kanały komunikacji: lokalne grupy na Facebooku, osiedlowe czaty, gazetki, tablice ogłoszeńEfekty mapowania zasobów lokalnych
szybsze reagowanie w kryzysie (wiadomo „kto i gdzie”) budowanie sieci współpracy pomiędzy mieszkańcami, instytucjami i organizacjami odkrywanie potencjału dzielnicy lub wsi lepsze planowanie usług i działań społecznych w oparciu o realne możliwościPrzykłady projektów 
„Mapa wsparcia sąsiedzkiego”Mieszkańcy wspólnie tworzą mapę zasobów i pomocy: kto może wesprzeć innych (np. dowóz leków, opieka nad dzieckiem), gdzie znajdują się kluczowe miejsca (apteka, punkt pomocy, świetlica) oraz w jaki sposób nawiązać kontakt.
„Atlas liderów i organizacji”Projekt badawczo-społeczny polegający na identyfikacji liderów, NGO, grup nieformalnych, klubów sportowych i miejsc spotkań. Efektem jest baza zasobów oraz sieć współpracy (np. cykliczne spotkania koordynacyjne).
„Wiejska mapa bezpieczeństwa i potencjału”Mapowanie zasobów kryzysowych i wspierających: OSP, osoby z kompetencjami medycznymi, dostęp do wody, agregaty prądotwórcze, miejsca schronienia, samochody terenowe, a także nieformalne sieci relacji („kto zna kogo”).
Metody prowadzenia mapowania zasobów lokalnych
Mapowanie zasobów lokalnych może być prowadzone w sposób prosty i dostępny dla mieszkańców, tak aby udział w nim nie wymagał specjalistycznej wiedzy. Najważniejsze jest połączenie kilku metod, które pozwalają dotrzeć do różnych grup społecznych (młodzieży, seniorów, osób pracujących, rodziców).
Przykładowe metody:
warsztaty mapowania (spotkania w świetlicy, domu kultury, szkole), podczas których mieszkańcy wspólnie wypisują zasoby i nanoszą je na mapę papierową lub cyfrową spacery badawcze / spacery diagnostyczne, w trakcie których identyfikuje się miejsca ważne dla życia społecznego, bezpieczeństwa i potencjalnego wsparcia ankiety lokalne (online i papierowe), umożliwiające zgłoszenie zasobów oraz potrzeb osobom, które nie mogą uczestniczyć w spotkaniach wywiady z kluczowymi osobami (np. sołtys, nauczyciele, pracownicy OPS, OSP, liderzy NGO), pozwalające uzupełnić mapę o zasoby „niewidoczne” punkty konsultacyjne w terenie (np. stoisko na festynie, rynku, przed szkołą), gdzie mieszkańcy mogą zgłaszać zasoby w krótkiej rozmowieJak domykać mapowanie w projekcie (żeby przyniosło trwały efekt)
Aby mapowanie zasobów lokalnych realnie wzmacniało odporność społeczną, powinno zakończyć się wdrożeniem narzędzi i działań, które umożliwią korzystanie z wyników w praktyce – także po zakończeniu projektu.
Elementy domykające proces:
opracowanie czytelnej bazy zasobów (lista kontaktów, instytucji, miejsc i kompetencji) dostępnej dla mieszkańców i partnerów stworzenie lokalnej mapy wsparcia (papierowej i/lub online), aktualizowanej w prosty sposób wyznaczenie osób lub instytucji odpowiedzialnych za aktualizację (np. biblioteka, OPS, dom kultury, liderzy osiedlowi) powołanie grupy koordynacyjnej (np. „zespół odporności lokalnej”), która spotyka się cyklicznie i rozwija sieć współpracy opracowanie prostych procedur działania w kryzysie, np.: kto uruchamia komunikację gdzie jest punkt zbiórki, jak organizuje się wsparcie dla seniorów i osób z niepełnosprawnościami testowanie rozwiązań w praktyce (np. ćwiczenia sąsiedzkie, symulacja awarii prądu, trening komunikacji) przełożenie wyników na mikroinicjatywy (np. mini-granty dla mieszkańców na działania wzmacniające więzi i bezpieczeństwo)Projekt „Dolnośląska Kuźnia III Sektora” – wspieramy organizacje społeczeństwa obywatelskiego na obszarach wiejskich Dolnego Śląska! współfinansowany jest przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus.