W maju 2025 roku został wydany Raport „Kondycja organizacji pozarządowych 2024”. Badanie skupia się na kondycji organizacji w 2024 roku oraz analizie zmian zachodzących w sektorze przez ostatnią dekadę. Trzecim zagadnieniem są „Ludzie w organizacjach: osoby w zarządach, członkowie, wolontariusze”.
Zarząd przeciętnej organizacji tworzą 3 osoby. W ostatnich wyborach do zarządu w 2/3 organizacji zostały wybrane te same lub w większości te same osoby co w poprzedniej kadencji. Stowarzyszenie zrzesza przeciętnie 25 osób, a 62% organizacji współpracuje z wolontariuszami i wolontariuszkami.
Udział kobiet w organizacjach jest zróżnicowany i zależy od gremium. Najliczniej są reprezentowane wśród wolontariuszy, a najmniej – w roli prezesów zarządów.
W mniej więcej co dziesiątej organizacji najliczniej jest reprezentowana generacja Z, czyli osoby mające mniej niż 30 lat, lub baby boomers, tzn. osoby powyżej 60. roku życia.
W 36% stowarzyszeń i fundacji cały skład zarządu nie zmienił się od momentu powstania organizacji, oznacza to, że od początku jej założenia zarządzają nią dokładnie te same osoby. Z kolei w zarządach 19% podmiotów nie ma ani jednej osoby, która zarządza organizacją nieprzerwanie od jej początków. Odsetek organizacji, w których liczba chętnych do zarządu jest większa niż liczba miejsc w zarządzie, spada z pomiaru na pomiar. W 2018 roku w takiej sytuacji było 20% stowarzyszeń i fundacji, w 2021 roku – 15%, a w 2024 roku – już tylko 10% organizacji. Brak chętnych w wyborach do zarządów skutkuje małymi zmianami w ich składzie. Całkowita lub znaczna zmiana w stosunku do zarządu poprzedniej kadencji nastąpiła w 17% organizacji. W 34% stowarzyszeń i fundacji zmieniła się mniej niż połowa składu zarządu, a w 33% organizacji nie doszło do żadnej zmiany we władzach.
Zapytane o problemy, z którymi się borykają, 38% badanych podmiotów zgłasza wypalenie zawodowe wśród swoich liderów i liderek. Jednak przekazanie przywództwa w organizacji okazuje się utrudnione z braku następców – ten problem dotyczy aż 58% organizacji. Trudno rozstrzygnąć, czy trudności te wynikają w większym stopniu z niechęci do przejęcia odpowiedzialności za organizację przez osoby spoza zarządu, czy raczej z braku gotowości obecnych liderów i liderek do oddania władzy i zaplanowania sukcesji. Jeśli następuje zmiana w składzie zarządu, jest ona zazwyczaj skutkiem wycofania się osób zarządzających spowodowanego przyczynami zewnętrznymi, np. przejściem na emeryturę, zmianą kariery, urlopem macierzyńskim, kłopotami zdrowotnymi – połowa organizacji, w których od poprzedniej kadencji nastąpiła duża zmiana we władzach, wskazuje na taki jej powód.
Stowarzyszenie zrzesza przeciętnie 25 osób. Nie wszystkie osoby zrzeszone w stowarzyszeniu są faktycznie aktywne. W przeciętnym stowarzyszeniu 10 osób aktywnie włącza się w życie organizacji. Większy średni odsetek aktywnych członków wyróżnia stowarzyszenia o zasięgu lokalnym, z kolei zaangażowanie członków mniejsze niż średnia charakteryzuje stowarzyszenia z branży sportu, turystyki, rekreacji, hobby.
Stowarzyszenia, które zrzeszają do 7 osób, czyli minimalną liczbę potrzebną do założenia stowarzyszenia, to 10% wszystkich stowarzyszeń. Wśród wszystkich członków i członkiń stowarzyszeń średnio 50% to kobiety.
Procent organizacji, które angażują wolontariuszy, jest od dekady na podobnym poziomie około 60%. Wolontariuszy częściej angażują:
- fundacje,
- organizacje ze stałym, płatnym personelem i z większymi budżetami,
- organizacje zlokalizowane na wsi,
- organizacje prowadzące określone formy działań: finansowe lub rzeczowe wsparcie osób indywidualnych, przygotowywanie wydarzeń, mobilizowanie i edukowanie opinii publicznej, animowanie współpracy między organizacjami w Polsce i za granicą, wsparcie innych organizacji pozarządowych,
- organizacje działające na rzecz określonych grup odbiorców: dzieci, seniorów, rodzin, uchodźców, środowiska i zwierząt.
Udział kobiet w organizacjach jest zróżnicowany i zależy od gremium. Najliczniej są reprezentowane wśród wolontariuszy – stanowią 61% zaangażowanych osób. W zespołach pracowniczych, zarządach oraz wśród członków stowarzyszeń ich udział wynosi około połowy. Najmniejszy udział kobiety mają na stanowiskach prezesów zarządów – w 41% organizacji pełnią one taką funkcję.
Reprezentacja kobiet na stanowiskach kierowniczych, takich jak członkini zarządu czy prezeska zarządu, jest wyraźnie powiązana z branżą, w której działa organizacja. Największy udział kobiet obserwuje się w sektorach pomocowych, takich jak ochrona zdrowia, usługi socjalne oraz edukacja.
Struktura organizacji pozarządowych pod względem dominujących w nich pokoleń wskazuje na przewagę organizacji, w których dominują milenialsi. Osoby w wieku 30–45 lat są najliczniejszą grupą w 38% stowarzyszeń i fundacji. Pokolenie X, obejmujące osoby w wieku 46–60 lat, dominuje w 30% organizacji. W mniej więcej co dziesiątej organizacji najliczniej jest reprezentowana generacja Z, czyli osoby mające mniej niż 30 lat, lub baby boomers, tzn. osoby powyżej 60. roku życia.
Stowarzyszenie Klon/Jawor. Kondycja organizacji pozarządowych 2024. Warszawa, maj 2025.
Projekt „Dolnośląska Kuźnia III Sektora” – wspieramy organizacje społeczeństwa obywatelskiego na obszarach wiejskich Dolnego Śląska! współfinansowany jest przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus.